Việc ban hành thông tư số 25/2026/TT-NHNN bởi ngân hàng nhà nước Việt Nam (NHNN) đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hoàn thiện khung pháp lý về quản trị rủi ro tại hệ thống các tổ chức tín dụng. Văn bản này tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định tại thông tư 22/2019/TT-NHNN, nhằm thắt chặt các giới hạn an toàn và nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng trước những biến động khó lường của thị trường tài chính quốc tế. Đối với ban điều hành và các bộ phận tuân thủ, việc nắm vững lộ trình thực hiện cũng như các thay đổi trong cách tính toán vốn tự có là nhiệm vụ cấp thiết để đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra liên tục và đúng pháp luật.
Table of Contents
Tổng quan và bối cảnh ban hành thông tư số 25/2026/TT-NHNN
Thông tư mới này không chỉ là một văn bản sửa đổi thông thường mà còn phản ánh tư duy quản trị rủi ro theo hướng tiệm cận các tiêu chuẩn Basel III. Phạm vi áp dụng của văn bản bao quát toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng cổ phần, ngân hàng liên doanh và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Theo dữ liệu từ cổng công báo, các điều chỉnh trọng tâm hướng vào việc định nghĩa lại cấu phần vốn tự có và thắt chặt việc quản lý tài sản có rủi ro RWA (risk-weighted assets).
Thời điểm hiệu lực chính thức của văn bản được ấn định vào ngày 01/07/2026. Điều này mang lại cho các ngân hàng một khoảng thời gian đệm cần thiết để rà soát lại cơ sở hạ tầng CNTT và điều chỉnh chiến lược kinh doanh. Mục tiêu cốt lõi là duy trì một ngưỡng đệm vốn đủ mạnh để hấp thụ các cú sốc, đồng thời ngăn chặn sự tập trung tín dụng quá mức vào các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro như bất động sản quy mô lớn hoặc trái phiếu doanh nghiệp. Các TCTD (tổ chức tín dụng) cần chủ động rà soát danh mục để tránh các vi phạm về giới hạn cấp tín dụng khi văn bản mới đi vào thực tiễn.
Những thay đổi trọng yếu về quản trị rủi ro và an toàn vốn
Nhìn về dài hạn, thông tư số 25/2026/TT-NHNN nên được xem xét định kỳ để cập nhật theo thay đổi công nghệ và yêu cầu tuân thủ.
Trong thực tế, thông tư số 25/2026/TT-NHNN cần được đánh giá theo quản trị dữ liệu, chi phí, năng lực AI và mức độ phụ thuộc vendor.
Nội dung sửa đổi của thông tư số 25/2026/TT-NHNN tập trung vào việc làm sạch danh mục tài sản và nâng cao chất lượng vốn tự có. Các tổ chức tín dụng cần lưu ý đặc biệt đến các phương pháp tính toán trọng số rủi ro mới được quy định chi tiết trong phụ lục văn bản. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận tài chính và bộ phận quản trị rủi ro để đánh giá lại toàn bộ bảng cân đối kế toán.
Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) và trọng số rủi ro
Một trong những thay đổi lớn nhất liên quan đến hệ số rủi ro áp dụng cho các khoản vay. Các dự án bất động sản và các khoản vay tiêu dùng không có tài sản đảm bảo với giá trị lớn sẽ phải chịu trọng số rủi ro cao hơn so với quy định cũ. Điều này buộc các ngân hàng phải nâng cao năng lực vốn tự có hoặc cơ cấu lại danh mục tài sản để duy trì tỷ lệ CAR (capital adequacy ratio) theo đúng quy định. Việc tối ưu hóa RWA không còn là lý thuyết mà đã trở thành bài toán sống còn đối với các giám đốc tài chính (CFO) và giám đốc rủi ro (CRO). Các ngân hàng có thể tham khảo xem điểm sửa đổi so với thông tư 22/2019/TT-NHNN để xây dựng kế hoạch điều chỉnh vốn phù hợp.
Giới hạn cấp tín dụng và rủi ro tập trung
Văn bản mới quy định lộ trình giảm dần tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng và nhóm khách hàng có liên quan. Đây là nỗ lực của NHNN nhằm xóa bỏ tình trạng sở hữu chéo và hạn chế rủi ro hệ thống khi một tập đoàn lớn gặp sự cố tài chính. Các ngân hàng sẽ cần phải đa dạng hóa tệp khách hàng, đẩy mạnh mảng bán lẻ và cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) để bù đắp cho sự sụt giảm hạn mức tại các phân khúc truyền thống. Sự thay đổi này yêu cầu một hệ thống quản lý giới hạn tín dụng thông minh hơn, có khả năng cảnh báo sớm khi dư nợ tiệm cận ngưỡng cho phép.
Tác động của quy định mới đối với tính thanh khoản và nguồn vốn
Với nhóm CIO và CDO, thông tư số 25/2026/TT-NHNN nên được kiểm chứng bằng POC, mô hình vận hành và chỉ số ROI rõ ràng.
Thông tư số 25/2026/TT-NHNN tiếp tục tinh chỉnh các chỉ số về thanh khoản, đặc biệt là tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn. Việc này yêu cầu các ngân hàng phải có chiến lược huy động vốn ổn định hơn, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn vốn ngắn hạn không bền vững. Các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress test) về thanh khoản sẽ phải được thực hiện với tần suất dày hơn và giả định các điều kiện thị trường khắc nghiệt hơn để đảm bảo khả năng thanh toán trong mọi tình huống.
Bên cạnh đó, dòng tiền ra vào của các khách hàng tổ chức sẽ được phân loại dựa trên tính ổn định thực tế. Việc quản trị thanh khoản theo thời gian thực (Real-Time) trở thành yêu cầu bắt buộc, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận nguồn vốn và bộ phận quản trị rủi ro. Các ngân hàng không đáp ứng được các tỷ lệ này có thể đối mặt với các biện pháp giám sát tăng cường từ cơ quan quản lý. Để chủ động, các đơn vị cần xây dựng danh sách việc cần chuẩn bị trước hiệu lực nhằm đảm bảo hệ thống vận hành trơn tru vào giữa năm 2026.
Yêu cầu nâng cấp hạ tầng dữ liệu để đáp ứng báo cáo tuân thủ
Khi lập ngân sách, thông tư số 25/2026/TT-NHNN cũng cần được đánh giá theo tổng chi phí sở hữu, kỹ năng đội ngũ và mức độ phụ thuộc Cloud.
Thách thức lớn nhất khi triển khai thông tư số 25/2026/TT-NHNN nằm ở tính chính xác và kịp thời của dữ liệu. Hệ thống core banking hiện tại của nhiều ngân hàng có thể chưa đủ linh hoạt để tách bạch các trường dữ liệu mới theo yêu cầu. Do đó, việc xây dựng một nền tảng quản trị dữ liệu (Data Governance) đồng bộ là ưu tiên hàng đầu. Dữ liệu cần được chuẩn hóa từ khâu nhập liệu cho đến khâu tổng hợp báo cáo để đảm bảo tính minh bạch về Lineage (nguồn gốc dữ liệu) và độ tin cậy của các chỉ số an toàn.
Vai trò của giám đốc dữ liệu (CDO) và giám đốc công nghệ thông tin (CIO) sẽ ngày càng quan trọng trong việc thiết lập kiến trúc Data Lakehouse hoặc Data Warehouse hiện đại. Việc tự động hóa quy trình báo cáo tuân thủ không chỉ giúp giảm thiểu sai sót con người mà còn cung cấp cho ban điều hành cái nhìn toàn diện về tình hình an toàn hệ thống một cách tức thời, hỗ trợ ra quyết định kinh doanh chính xác hơn. Các ngân hàng có thể tìm hiểu thêm về giải pháp báo cáo thông tư 35 NHNN để hiểu rõ cách thức hệ thống hóa dữ liệu tuân thủ quy định của cơ quan quản lý.
Lộ trình 5 bước chuẩn bị cho các tổ chức tín dụng
Ở góc độ multi-Cloud, thông tư số 25/2026/TT-NHNN cần làm rõ khả năng tích hợp với hệ sinh thái dữ liệu hiện hữu của doanh nghiệp.
Để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định mới vào ngày 01/07/2026, các tổ chức tín dụng nên thực hiện lộ trình chuẩn bị sau:
- Rà soát hệ thống dữ liệu hiện hữu: Đánh giá khả năng đáp ứng của hệ thống core banking và các kho dữ liệu về việc cung cấp các thông số cần thiết cho việc tính toán CAR và các tỷ lệ thanh khoản mới.
- Xây dựng mô hình tính toán mới: Thiết lập các công cụ và mô hình toán học để gán trọng số rủi ro cho từng khoản mục tài sản theo quy định tại thông tư số 25/2026/TT-NHNN.
- Nâng cấp hạ tầng báo cáo tự động: Đầu tư vào các giải pháp phần mềm báo cáo tuân thủ, tích hợp Metadata và Lineage để đảm bảo tính giải trình cao trước các đoàn thanh tra của NHNN.
- Thực hiện kiểm tra sức chịu đựng (stress test): Chạy thử nghiệm các tỷ lệ an toàn dựa trên dữ liệu lịch sử và kịch bản giả định để xác định các lỗ hổng vốn có thể phát sinh trong tương lai.
- Đào tạo nhân sự và truyền thông nội bộ: Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về quy định mới cho đội ngũ chuyên viên pháp chế, rủi ro và quan hệ khách hàng để thống nhất phương thức vận hành.
Việc thực hiện sớm lộ trình này không chỉ là vấn đề tuân thủ pháp lý mà còn là cơ hội để ngân hàng tái cấu trúc bảng cân đối kế toán một cách lành mạnh. Các lãnh đạo công nghệ cũng có thể tham khảo thêm về triển khai Lakehouse trong ngân hàng để tối ưu hóa hạ tầng dữ liệu phục vụ báo cáo.
Câu hỏi thường gặp về thông tư số 25/2026/TT-NHNN
Trong phần khuyến nghị, thông tư số 25/2026/TT-NHNN nên gắn với tiêu chí đánh giá nền tảng, năng lực đội ngũ và rủi ro Vendor Lock-in.
Sự khác biệt giữa thông tư số 25/2026/TT-NHNN và quy định cũ là gì?
Điểm khác biệt chính nằm ở việc thắt chặt hệ số rủi ro cho các lĩnh vực đầu tư rủi ro cao như bất động sản và yêu cầu về tính minh bạch dữ liệu báo cáo cao hơn. Quy định mới buộc ngân hàng phải quản trị vốn dựa trên dữ liệu thực tế thay vì các ước tính thiếu chính xác, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn an toàn tiệm cận Basel III.
Ngân hàng cần hoàn tất việc chuẩn bị vào thời điểm nào?
Các tổ chức tín dụng cần hoàn tất việc nâng cấp hệ thống và quy trình trước ngày 01/07/2026. Tuy nhiên, NHNN khuyến khích các ngân hàng bắt đầu chạy thử nghiệm từ cuối năm 2025 để kịp thời điều chỉnh các sai sót kỹ thuật và đảm bảo dữ liệu báo cáo khớp đúng với thực tế vận hành.
Nếu không đáp ứng tỷ lệ an toàn đúng hạn sẽ bị xử lý ra sao?
NHNN có thể áp dụng các biện pháp hạn chế tăng trưởng tín dụng, đình chỉ một số hoạt động kinh doanh rủi ro hoặc đặt ngân hàng vào tình trạng kiểm soát đặc biệt nếu các chỉ số an toàn vốn vi phạm nghiêm trọng ngưỡng tối thiểu. Việc không tuân thủ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến xếp hạng tín nhiệm và uy tín của ngân hàng trên thị trường.
INDA hỗ trợ ngân hàng tuân thủ quy định mới
Đối với đội ngũ vận hành, thông tư số 25/2026/TT-NHNN cần gắn với quy trình giám sát, cảnh báo sớm và kế hoạch khắc phục sự cố rõ ràng.
Với kinh nghiệm nhiều năm tư vấn cho các tổ chức tài chính lớn, INDA tự hào là đơn vị tiên phong cung cấp giải pháp Data Platform và Data Governance chuyên sâu cho ngành ngân hàng. Chúng tôi hiểu rằng việc đáp ứng thông tư số 25/2026/TT-NHNN không chỉ đơn thuần là nộp báo cáo đúng hạn, mà là xây dựng một nền tảng dữ liệu sạch, tin cậy và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Ngoài tư vấn nền tảng và quản trị dữ liệu, INDA còn cung cấp giải pháp báo cáo thống kê chuyên biệt cho các ngân hàng. Giải pháp này giúp tự động hóa hoàn toàn việc tổng hợp, tính toán các chỉ số an toàn và nộp báo cáo theo quy định của NHNN, đảm bảo tính chính xác tuyệt đối và giảm thiểu rủi ro vận hành. Đội ngũ chuyên gia của INDA sẽ đồng hành cùng quý ngân hàng trong việc thiết kế kiến trúc dữ liệu hiện đại, triển khai các công cụ quản lý Metadata và xây dựng hệ thống báo cáo Real-Time giúp tối ưu hóa vốn và quản trị rủi ro toàn diện. Liên hệ với INDA ngay hôm nay để nhận tư vấn lộ trình chuyển đổi dữ liệu và giải pháp báo cáo tuân thủ hiệu quả nhất.
Nguồn tham khảo
Về mặt tổ chức, thông tư số 25/2026/TT-NHNN đòi hỏi sự phối hợp giữa bộ phận kỹ thuật, pháp lý và quản lý rủi ro trong toàn bộ dự án.
